Tytuł czasopisma sygnalizuje dwa znane nurty filozofii współczesnej, ale także dwa sposoby jej uprawiania. W roku 2003 minęło sto lat od ukazania się The Principles of Mathematics Bertranda Russella i Principia Ethica George’a Edwarda Moora, pierwszych dzieł początkodawców nurtu filozofii analitycznej. Mimo wielu krytyk i transformacji filozofia analityczna nadal jest sztandarem, który skupia wielu współczesnych filozofów, zwłaszcza tych, którzy pragną, by filozofia była nauką maksymalnie rzetelną i ścisłą, podobną do nauk empirycznych. Z kolei słowo egzystencja odsyła do nurtu egzystencjalizmu, reprezentowanego najdobitniej przez Martina Heideggera i Jean-Paul Sartre’a. Nurt egzystencjalizmu był późniejszy i mniej trwały niż filozofia analityczna, ale pozostawił wielu spadkobierców: hermeneutykę, filozofię dialogu czy postmodernizm. Te ostatnie nurty łączy idea, że filozofia jest bliższa literaturze niż naukom empirycznym. Filozofia jest sztuką wyrażania egzystencji ludzkiej w tym wymiarze, który nie poddaje się badaniom naukowym.

Pomijając historyczne zawiłości można w uproszczeniu powiedzieć, że są dwie koncepcje filozofii i stosownie do tego dwie metody jej uprawiania: scjentystyczna, której symbolem jest „analiza” i literacka, której symbolem jest „egzystencja”. Pierwsza metoda to metoda analizy pojęć i ważenia argumentów, bez emocjonalnego zaangażowania, z ostrożnymi tezami. Druga metoda to metoda opisu tajemniczych aspektów ludzkiej egzystencji w języku metaforycznym i apelującym do naszych uczuć. Obu metodom przyświecają ważne idee: idea rzetelności albo idea zrozumienia człowieka. Obie metody mają jednak swoje słabości: filozofia analizy nie potrafi wyrazić dramatu egzystencji, filozofia egzystencji jest daleka od naukowej ścisłości.

Filozofia jest nauką, ale nauka szczególną. Od nauk empirycznych różni się tym, że podejmuje kwestie empirycznie nierozstrzygalne, a od religii rożni się swoistą bezstronnością. Można powiedzieć, że społeczna rola filozofii polega na tym, aby w sposób rzetelny i maksymalnie bezstronny podjąć problemy egzystencjalne, tj. empirycznie nierozstrzygalne, jednak niezwykle ważne dla ludzkości i pojedynczych ludzi. Problemy te rożnymi środkami wyrażają artyści i dają na nie odpowiedź religie, ale człowiek jako istota poszukująca prawdy i pewności chciałby jeszcze zbadać je w sposób bliski rzetelności naukowej.

Od wieków myśl filozoficzną napędzają takie problemy egzystencjalne jak zwątpienie, bezsens czy śmierć. Rzetelne ich podejmowanie rozpoczyna się od analizy treści pojęć, takich jak byt i nicość, świadomość i materia, prawda i fałsz, pewność i wątpienie, dobro i zło. Czasopismo Analiza i Egzystencja ma być forum pluralistycznym. Zapraszamy do współpracy filozofów polskich i zagranicznych, zarówno tych, którzy wprost podejmują problemy egzystencjalne jak i tych, którzy skupiają się na analizie i ważeniu argumentów, przygotowując tym samym pole dla metafizycznych intuicji. Naszym ideałem jest filozofia maksymalnie rzetelna, która podejmuje ważne kwestie egzystencjalne.


The title of the journal „Analiza i Egzystencja” (Analysis and Existence) indicates two well known trends in recent philosophy and also two different ways of doing philosophy. In 2003 one hundred years passed since „The Principles of Mathematics” by B. Russell and „Principia Ethica” by G.E. Moore were first published – the two books which gave rise to contemporary analytic philosophy. In spite of criticism and transformation, analytic philosophy is an intellectual movement that unites lots of living philosophers, especially those who perceive philosophy as a reliable and rigorous discipline, similar to empirical sciences. The word „existence” refers to the trend called existentialism, with Martin Heidegger and Jean-Paul Sartre as its best exponents. Although less permanent than analytic philosophy, existentialism has left a lot of successors: hermeneutics, dialogue philosophy and postmodernism. What all of them have in common is the idea that philosophy is closer to literature rather than empirical sciences. Philosophy is conceived here as an art of expressing those aspects of human existence which resist explanation in scientific terms.

Ignoring the intricacy of history we can recognize two conceptions as well as two different ways of doing philosophy – the scientific, symbolized by „analysis”, and the literary, symbolized by „existence”. The first method is based on the analysis of concepts and examination of arguments and does not appeal to emotions. The other uses a metaphorical language to describe the mysterious complexity of human existence and in doing so it does appeal to our feelings. In both methods reliability and understanding a human being, respectively, are the most important aims. Both methods have their weaknesses as well: whereas philosophical analysis cannot express the mysterious aspects of existence, the philosophy of existence is far from being as rigourous as science.

Philosophy is a research oriented activity. It differs from empirical sciences to the extent that it addresses empirically unsolvable issues and it differs form religion to the extent that it is impartial. You can say that the social role of philosophy lies in addressing existential problems (i.e. problems which are empirically unsolvable but which have at the same time great significance to mankind) in a reliable and impartial way. Although these problems are expressed by artists and answers to them are given by our religions, the desire for truth and certainty pushes us to investigate them as closely to science as possible.

For ages philosophical thought has been preoccupied by existential problems, such as hopelessness, incongruity or death. Examining them in a reliable way starts with the analysis of the meaning of words, such as „existence” and „nonentity”, „awareness” and „matter”, „truth” and „falsity”, „certainty” and „doubtlessness”, „good” and „evil”. „Analysis and Existence” is meant to be a pluralistic forum. We invite the cooperation of both Polish and foreign philosophers, the ones who address existential problems as well as those who emphasize the role of analysis and argumentation (as preparing some basis for metaphysical intuitions). Our ideal is philosophy with maximum reliability and one that undertakes important existential issues.
Transl.  Karina Kurzawska

adminMisja/Mission